Gemeenteadvocaat: aanbesteding nog niet rond

persbericht 11 juli 2002

Risico's Noord-zuidlijn blijven onder de pet

persbericht 4 juli 2002

Raad van State schuift oordeel veiligheid naar de toekomst

persbericht 19 juni 2002

Opnieuw onjuist bestemmingsplan 10 oktober 2001 De gemeente Amsterdam gaat in de fout bij het nieuwe bestemmingsplan Noord-Zuidlijn. Een aanpassing moet onder andere een metrostation in de Ferdinand Bolstraat mogelijk maken. Begin dit jaar vernietigde de Raad van State dit onderdeel. Het nieuwe voorstel zit slecht in elkaar, zo zet Vereniging de Bovengrondse in een zienswijze uiteen. Het is bijna onvermijdelijk dat de gemeente in deze procedure opnieuw onderuit gaat, net als onlangs bij het onteigeningsplan. De gemeente doet op dit moment onderzoek naar uitstel, afstel en alternatieven. Het betreft vooral het stuk tracé door en het station in de Ferdinand Bolstraat. Gelijktijdig met het onderzoek een bestemmingsplan indienen is voorbarig. Van een zorgvuldige belangenafweging kan zo geen sprake zijn. Om exact dezelfde reden bleek de gemeente onlangs kansloos in de onteigeningsprocedure. Ook gaat de gemeente volledig voorbij aan alle nieuwe inzichten die verworven zijn sinds de beoordeling van het oorspronkelijke bestemmingsplan in 1998. Geen woord wordt aan deze problemen gewijd. Terwijl ondertussen gebleken is dat het station in de Ferdinand Bolstraat praktisch vrijwel onuitvoerbaar is. Het nog altijd geheime rapport Vertikaal Evenwicht toont aan dat de bouwput niet stabiel is. De kans op grote lekkages zoals bij de Haagse Tramtunnel is daarom wel degelijk reëel. Proeven bij de Mondriaantoren hebben bovendien aangetoond dat aanbrengen van diepwanden tot grote horizontale grondverplaatsingen leidt, met grote gevolgen voor de naastgelegen bebouwing. Een derde reden die het plan niet uitvoerbaar maakt is het volstrekt onveilige ontwerp. Nog altijd is de vraag onbeantwoord hoe het veiligeheidsconcept kan werken als de tunnelbuizen boven elkaar liggen. Juist dit bestemmingsplan dwingt tot een smal en heel diep station, met boven elkaar gelegen tunnelbuizen en perrons. De veiligheid van de reiziger in de onderste tunnelbuis is op geen enkele wijze gewaarborgd. De gemeente ontkent alle problemen door zonder verder commentaar het oude plan uit 1998 opnieuw ter visie te leggen. Nieuw is alleen de opmerking dat de schaderegeling inmiddels verbeterd zou zijn. Ze vergeet dat de Raad van State het plangedeelte voor de Ferdinand Bolstraat heeft vernietigd. Als gevolg daarvan moet de procedure hier in zijn geheel overgedaan worden, inclusief een zorgvuldige afweging van alle relevante aspecten, tegen de stand van zaken op dit moment.

Onteigeningsplan loopt spaak 17 september 2001 De gemeente Amsterdam slaat de plank opnieuw behoorlijk mis. Door slechte planvorming heeft zij eigenhandig het onteigeningsplan voor de Noord-Zuidlijn om zeep geholpen. De aankondiging van onderzoek naar alternatieven heeft onteigening juridisch in dit stadium kansloos gemaakt. Onteigenen kan alleen als de plannen duidelijk, vastomlijnd en uitvoerbaar zijn. Na juridisch advies heeft het Gemeentelijk Grondbedrijf (verantwoordelijk is voor het onteigeningsplan) besloten de procedure in te trekken, zo blijkt uit een brief van het ministerie van VROM. Pikant is dat de gemeenteraad onjuist is geïnformeerd door de wethouder en daarna niet is bericht over de problemen. De brief meldt dat Amsterdam de procedure heeft stopgezet `om haar moverende redenen’. Navraag leert dat de gemeente te verstaan is gegeven dat zij de procedure zal verliezen. Mevrouw A. Doeleman van het Gemeentelijk Grondbedrijf laat weten dat het Grondbedrijf niet blij is omdat veel werk is gestoken in de procedure. Hoe hoog de kosten geraamd moeten worden is niet bekend. Eerder liet bouwmanager Bosch van de Directie Noord-Zuidlijn weten dat het onderzoek naar alternatieven alleen gedaan wordt om de aannemers onder druk te zetten. Het zou geen serieus onderzoek zijn, zo liet hij (nota bene!) aan een landelijke krant weten. (Trouw 3 september 2001) Het onderzoek blijkt nu in elk geval wel degelijk consequenties te hebben. Tijdens de behandeling in de commissie kregen raadsleden van de verantwoordelijk wethouder te horen dat er geen juridische belemmeringen waren voor de onteigening. Op dat moment was al bekend dat alternatieven onderzocht worden. Ook nadien is de raad niet geïnformeerd over het stopzetten van de procedure. Het onteigeningsplan is nodig om in De Pijp een tunnel onder de huizen te kunnen boren. Door het mislukken van deze procedure is veel kostbare tijd van notaris, gemeenteraad en ambtenaren verloren gegaan. De procedure zal te zijner tijd in zijn geheel opnieuw opgestart moeten worden, inclusief hoorzittingen, behandeling in de raadscommissie en gemeenteraad en publicatie van het voornemen. Voor het zo ver is zal inzicht moeten bestaan in de financiële en bouwtechnische haalbaarheid van dit lastige stuk tracé. De noodzaak om onder huizen te boren is direct verbonden met de keuze voor het zeer omstreden diepe station in de Ferdinand Bolstraat. Eerder vernietigde de Raad van State al het deel van het bestemmingsplan voor dit station.

Aanvraag strafrechtelijk onderzoek 3 september 2001 De gemeente Amsterdam marchandeert met de veiligheidseisen voor de Noord-Zuidlijn. Regels worden ontdoken en beoordelaars zijn onder druk gezet om het budget laag te kunnen houden. Zonder bezwaren zou voor station Vijzelgracht zelfs helemaal geen veiligheidsbeoordeling opgesteld zijn. Manipulatie van gegevens en valsheid in geschrifte worden niet geschuwd. Behandeling van het dossier door de rechtbank laat op zich wachten en de gemeenteraad reageert niet op de vele signalen die de vereniging heeft afgegeven. De ministeries van VROM en Binnenlandse Zaken geven niet thuis op verontruste brieven en wijzen terug naar de gemeente Amsterdam. Aanleiding voor Vereniging de Bovengrondse om een strafklacht in te dienen bij de Officier van Justitie. Met veiligheid van reizigers mag niet gemanipuleerd worden. Vrijdag 31 augustus is een verzoek gericht aan hoofdofficier van justitie De Wit voor het instellen van een strafrechtelijk onderzoek. Het betreft in elk geval het aanbieden van onjuiste bouwtekeningen aan de brandweer bij station Rokin, met acht roltrappen waar er feitelijk zes gepland en uiteindelijk ook vergund zijn. Vervolgens is door bureau PA van de Stedelijke Woningdienst een gemanipuleerd rapport opgesteld om zogenaamd aan de eisen van het Bouwbesluit te voldoen. Bij station Vijzelgracht is sprake van ernstige nalatigheid door het afgeven van een vergunning zonder de veiligheid te beoordelen. De Bovengrondse wenst dat het onderwerp de aandacht krijgt die het verdient. Amsterdam mag niet wegkomen met het doelbewust opofferen van de veiligheid van passagiers ten gunste van het budget. Als er al een Noord-Zuidlijn komt dan zal het tenminste een echt veilige lijn moeten zijn, dat is wel het minste wat je mag verwachten van een metro die de komende honderd jaar dienst moet doen.

Geknoei met vergunningen stations 31 juli 2001 De bouwvergunningen voor de Noord-Zuidlijnstations lopen grote vertraging op door geknoei bij de gemeente. Ruim een jaar na afgifte van de vergunning voor station Vijzelgracht blijkt dat geen veiligheidsbeoordeling heeft plaatsgevonden. Er zijn verschillende sets tekeningen in omloop. Wat precies is vergund is zelfs de gemeente niet meer duidelijk. Ook blijkt dat de Commissie voor welstand en Monumenten een negatief advies heeft uitgebracht. De gebreken zijn aan het licht gekomen door bezwaren van Vereniging de Bovengrondse. Problemen zijn er niet alleen op de Vijzelgracht: de bouwaanvraag voor station Ceintuurbaan is net voor de behandeling in het college van B&W door het Projectbureau teruggehaald. Merkwaardig genoeg loopt op dit moment wel de aanbesteding voor beide stations. Station Vijzelgracht is door ontbreken van veilige vluchtroutes in strijd met de bouwwet-geving. Bij station Rokin heeft de gemeente dit gebrek proberen op te lossen met een gelijkwaardigheidsnotitie, maar deze is voor station Vijzelgracht nooit opgesteld. De afgifte van de vergunning is dan ook bijzonder onzorgvuldig gebeurd. De werkwijze van de gemeente blijkt duidelijk uit brieven van de behandelend ambtenaar van 4 en 19 juli. Dossieronderzoek door De Bovengrondse bracht al eerder soortgelijk geknoei aan het licht bij station Rokin. Daar werden door de brandweer tekeningen met 8 roltrappen beoordeeld terwijl in de vergunning twee roltrappen minder zitten. Maar ook met twee roltrappen meer keurde de afdeling preventie van de brandweer de aanvraag af. De brandweermedewerkers werden onder grote druk gezet om alsnog akkoord te gaan. Uiteindelijk werd hun oordeel bestreden door een gelijkwaardigheidscommissie, bestaande uit ambtenaren van de Stedelijke Woningdienst. Het dossier ligt inmiddels ter beoordeling bij de rechtbank. Voor het inwendige van het derde station (Ceintuurbaan) is nog geen vergunning. Begin juli trok het Projectbureau de aanvraag in voor een spoedprocedure. Er moeten eerst enkele aanpassingen plaatsvinden, zo luidt het bericht. Het station is bijzonder omstreden vanwege de enorme overlast en kosten van de bouw en de veiligheidsproblemen van boven elkaar gelegen perrons. Door de gedeeltelijke vernietiging van het bestemmingsplan door de Raad van State is het bouwplan in strijd met het geldende bestemmingsplan. De gemeente wil dit oplossen via een anticipatie-procedure op grond van artikel 19 wet op de Ruimtelijke Ordening. De aankondiging verscheen op 4 april in de kranten en op 19 april vond een hoorzitting plaats. Het verslag en de stukken heeft de behandelend ambtenaar aan het college van Burgemeester en Wethouders gestuurd. Tot behandeling kwam het niet door de actie van het projectbureau. Wel besprak het college op 10 juli het nieuwe ontwerp bestemmingsplan. Dit wordt 29 augustus ter visie gelegd, maar definitieve goedkeuring valt – als deze er komt – niet voor 2003 te verwachten. Eerder werden de casco’s voor de stations vergund. Deze zijn losgekoppeld van de perrons, liften en trappen en een veiligheidsbeoordeling heeft dus niet plaatsgevonden. De bezwaardossiers liggen bij de Raad van State ter behandeling.

Pressie op preventisten Brandweer Amsterdam 3 maart 2001   inzake: beoordeling veiligheid project Noord-Zuid lijn   Aan de vereniging De Bovengrondse te Amsterdam zijn zorgwekkende documenten ter beschikking gesteld. De afdeling preventie van de Amsterdamse brandweer blijkt voor voldongen en voor haar onacceptabele feiten te zijn gesteld. Over zeer essentiële zaken als vluchtwegen en uitvoering van brandweerliften bleek al elders te zijn beslist op een wijze in strijd met de veiligheidsregels van het Bouwbesluit. Op 3 november 1998 schreven de vier preventisten Paul Wendt, Masten Stavast, Joop de Koning en Nico Broers hierover hun brandweercommandant en de OR aan ; bij brief d.d. 23 november 1998 antwoordde de brandweercommandant H.C. Ernst en liet weten de aangekondigde opstelling te zullen beschouwen als "werkweigering". De heer Went heeft inmiddels de brandweer verlaten. Uit zijn email: "Ik kon alleen niet op tegen de druk van de buitenwacht en heb bewust gekozen weg te gaan bij de brandweer. Op mijn manier heb ik gedaan wat ik kon doen. Ik heb tot driemaal aan toe officieel gevraagd of het commando de brief van Ernst wil intrekken. Helaas gebeurt het niet. Waarom niet? Ik weet het niet. Weggaan bij de brandweer is voor mij de enige oplossing".   In de maand november 2000 was de hoorzitting over het eerste station in procedure: Rokin. Naar eerst na Volendam - na een herhaald verzoek om inzage in het complete dossier - is gebleken blijkt op 25 januari 2000 de veiligheid van dit station door de brandweer negatief te zijn beoordeeld. Namens de Plv. Commandant ing. C. te Boekhorst ( ondertekenaar preventist de heer Jan Koomen) is verklaard - en in rood afgestempeld - dat de brandweer niet akkoord is. Het volstaan met roltrappen stuit op "ernstige bezwaren". Niettemin wordt het bouwplan vervolgens door het College van B&W ongewijzigd goedgekeurd, waarbij het College zich thans beroept op een ongedateerde paraaf van de heer B. Miedema (werkzaam bij de afdeling gebruik en handhaving van de brandweer). De paraaf komt voor op de aanbiedingsbrief aan het College van het uiteindelijk genomen besluit.   Naar verluidt gaat de inmiddels tot Commandant gepromoveerde heer te Boekhorst vandaag voor de regionale tv zenden AT-5 verklaren dat tegen het gebruik van roltrappen (toch) geen bezwaren bestaan. De grote vragen zijn nu waarop hij dit nieuwe standpunt baseert. Staatssecretaris Remkes heeft recent nog tot uitdrukking gebracht dat niet volstaan mag worden met roltrappen; "Een roltrap is bij brand minder bedrijfszeker dan een vaste trap voor het kunnen vluchten" (Staatsblad 1998, 618). Dit standpunt is onverkort actueel aldus de heer C. van Thillart van het ministerie (tel 070 - 3391954) Ook het Nederlands Liftinstituut heeft geen idee op welk onderzoek een ander oordeel gebaseerd kan worden. Zij heeft de vereniging de Bovengrondse op 15 januari 2001 de mogelijkheid geadviseerd het recente standpunt van de wetgever aan een nieuw internationaal onderzoek te laten onderwerpen. Conclusie: de Amsterdamse overheid neemt zonder deugdelijke onderbouwing vergaande besluiten aangaande de veiligheid van het reizende publiek.