Inleiding De NZ-lijn kost anno juni 2002 het lieve bedrag van 1,4 miljard euro, ofwel ruim 3 miljard gulden. In 1991 begon het project met een raming van 1,2 miljard gulden. Al snel groeide het bedrag naar 1,5 miljard. Verleggen van het tracé naar de Ferdinand Bolstraat kostte 150 miljoen extra. Aanpassing en indexering brachten de kosten naar 1,85 miljard en dat was ook het bedrag waarover de Amsterdammers in juni 1997 stemden bij het referendum. Het Rijk zou 95% van alle kosten betalen, was toen nog de stellige overtuiging van de gemeente. Niet voor niets sprak wethouder Bakker van verkeer over een `cadeautje uit Den Haag'.   Een nieuwe indexering bracht de teller in 1999 op 1966 miljoen. De Tweede Kamer besloot uiteindelijk tot een subsidie van 95% van dit bedrag plus BTW, 10% afkoop van alle risico's en een bedrag voor een busstation achter het CS.   top   Subsidiebeschikking Noord-Zuidlijn 1868 miljoen subsidie Noord-Zuidlijn, waarvan 10% kosten onvoorzien 187 miljoen afkoop risico's en onvoorziene zaken voor, tijdens en na aanleg 70 miljoen aanleg auto-onderdoorgang en busstation achter CS 329 miljoen maximale BTW kosten   2454 miljoen Totale subsidie uit Den Haag, prijspeil 1 januari 1999   De subsidiebeschikking van 23 december 1999 bevat een belangrijke bepaling in artikel 4:`Omdat voor de drie projecten een subsidie in de vorm van een vast bedrag wordt verleend en omdat in de subsidie een onderdeel is opgenomen voor afkoop van alle risico's en onvoorziene zaken die zich voor, tijdens en na aanleg van het project kunnen voordoen, zal een suppletoire aanvraag op basis van artikel 13, achtste lid, van het Besluit Infrastructuurfonds voor de projecten genoemd in artikel 1 van deze beschikking bij voorbaat niet worden gehonoreerd.'   Met andere woorden: Amsterdam mag niet meer bij het rijk aankloppen als de kosten stijgen. De gemeente tekende aanvankelijk bezwaar aan tegen deze bepaling   Een tweede adder onder het gras zit in de taakstelling (bezuiniging) op het openbaar vervoer in de stad. De Noord-Zuidlijn blijkt nauwelijks bij te dragen aan de verbetering van de kostendekkendheid van het openbaar vervoer. Minister Netelenbos eist daarom in ruil voor de subsidie een bezuiniging van 3,6% op het gehele OV-net in de stad. Uiteindelijk stemt Amsterdam in met een bezuiniging van 2,6%. Dat betekent een bedrag van ƒ 4 miljoen per jaar, ingaand vanaf de subsidietoekenning. Tot aan de geplande ingebruikneming van de NZ-lijn in 2008 is dat een extra kostenpost van 36 miljoen.   top   Raadsbesluit Onder druk van de minister heeft de gemeente haar bezwaar tegen de subsidiebeschikking ingetrokken. 'Een eventuele extra subsidie-aanvraag kan toch altijd', redeneerde wethouder Köhler in de raadscommissie. Een ongelofelijke uitspraak voor iemand die namens de gemeente en het Regionaal Overleg Amsterdam onderhandeld heeft met de minister en een afspraak gemaakt heeft over afkoop van alle risico's voor een vast bedrag, zoals vastgelegd in de subsidiebeschikking.   Bijna even bont maakt de Amsterdamse VVD het. Terwijl de partij landelijk heeft gezorgd dat de aanslag op het belastinggeld wordt 'beperkt' tot een maximum van 2,4 miljard verklaart de lokale vertegenwoordiger T. Hooijmaijers van dezelfde partij: 'Het project gaat zeker drie miljard kosten, maar dat hebben wij er wel voor over.'   top   Oplopende kosten Ondertussen stijgen de kosten snel. In oktober 2000 bericht Projectbureau Noord Zuidlijn aan de commissie Infrastructuur, Verkeer en Vervoer van de gemeente de volgende tussenstand:   Bedragen in miljoenen guldens Projectkosten Subsidie Aandeel gemeente Totalen volgens raadsvoordracht 2.415,0 2.055,0 396,0 Af: niet meegenomen in kostenbewaking 'ingroeiregeling netoptimalisatie'     - 36,0 Af: niet meegenomen in kostenbewaking 'aanpassen nadeelcompensatie' - 3,3   -3,3 Bij: correctie aanpassing prijspeil 1999 58,2 48,3 9,9 Bij: loon- en prijsstijging 2000-2008 429,0 347,8 81,2   Eindtelling 2.898,9 2.451,1 447,8   Volgens deze berekening zijn de totale kosten van het project gestegen tot 2,9 miljard. De bijdrage van de gemeente Amsterdam is gegroeid naar 448 miljoen.   Niet meegenomen in de berekeningen zijn onder andere: 40 miljoen uit het Stadvernieuwingsfonds voor subsidie van de eerste serie funderingsherstel bij panden in de omgeving van de metrobouw de enorme extra kosten die gemoeid zijn met de verbouw van station Zuid-WTC de kosten voor opstel- en rangeerterreinen de kostenoverschrijding voor het busstation bij CS met 50 tot 200 miljoen (bericht december 2000) De kosten overstijgen op dit moment ruimschoots de 3 miljard, nog voor ook maar begonnen is met de aanleg. Het percentage onvoorzien is al gezakt tot 4% en de risico's voor problemen bij de bouw zijn ingeschat op maximaal 80 miljoen. De gemeente denkt dat de verzekeraars en de aannemers de rest zullen dragen.   Op 2 oktober 2002 staat de gemeenteraad voor een bijzonder moeilijke keuze. Uit de raadsvoordracht blijkt dat volgens wethouder Dales de kosten voor Amsterdam zijn opgelopen tot 317 miljoen euro. Daar komt 45 miljoen euro bij die is bedoeld voor de bouw van busstations bij WTC en Buikslotermeerplein. Deze zijn uitgesteld in verband met de vertraging bij de Noord-Zuidlijn en het geld wordt nu naar de nieuwe metro gesluisd. Een leuke lening, want de busstations moeten straks natuurlijk wel gebouwd worden. Onderhandelingen tussen Amsterdam en het ministerie wekten ondertussen argwaan bij de Tweede Kamer, die zag dat via achterdeurtjes toch extra rijksbijdragen geritseld werden. Op 4 juli 2002 nam de Tweede Kamer daarom nog eens een duidelijke motie aan: absoluut geen extra geld voor de Noord-Zuidlijn, niet direct en niet indirect. stenogram debat en stemming Tweede Kamer brief minister aan Tweede Kamer 3 juli 2002 brief minister aan Tweede Kamer 1 juli 2002 De motie betekent waarschijnlijk dat de kosten voor Amsterdam verder stijgen. Een paar afspraken tussen minister Netelenbos en wethouder Dales kunnen niet doorgaan. De ramingen over de gevolgen schommelen tussen 20 en 44 miljoen euro. Dan hebben we nog lang niet alle risico's meegenomen, zoals boven opgesomd. Het project gaat een financiële molensteen worden om de nek van Amsterdam. Een slechte metrolijn, ten koste van het bovengrondse openbaar vervoer en ten koste van alle voorzieningen in de stad.   Tenzij de gemeenteraad verstandig is op 2 oktober en het project afblaast.   Al in juni 1997 maakten Drs. H. Pieterson en Dr. R. Poppe een vernietigende analyse van de financiële onderbouwing van de Noord-Zuidlijn. Zij tonen aan dat het project helemaal geen verbetering is van het openbaar vervoer en dat de explotaitie aan alle kanten rammelt. Toen zou het project nog 1.95 miljard gaan kosten. Inmiddels zijn de kosten opgelopen naar ruim 3 miljard. De cijfers zijn veranderd, de analyse blijft actueel:   Financiën en exploitatie Noord-Zuidlijn, een kritische analyse   top Terug naar de startpagina